Dung dịch rửa ống tủy NaOCl, CHX và EDTA dùng ra sao

Người biên soạn: Ngọc Thoại · Người duyệt: Đăng Khoa · Cập nhật: 15/10/2026

Tóm tắt nhanh: NaOCl là dung dịch rửa chính, có khả năng diệt khuẩn và hòa tan mô. EDTA giúp loại lớp mùn ngà, còn chlorhexidine là lựa chọn sát khuẩn có độc tính thấp hơn. Hướng dẫn ESE nêu sơ đồ NaOCl, EDTA rồi NaOCl lần nữa, nhưng nồng độ và thời gian cụ thể phải theo hãng.

Vì sao cần dung dịch rửa ống tủy

Trâm chỉ chạm được một phần thành ống tủy, trong khi hệ thống ống tủy có nhiều ngóc ngách. Dung dịch bơm rửa làm phần việc còn lại: hòa tan mô, diệt vi khuẩn, bôi trơn và cuốn trôi mảnh vụn ra ngoài. Đây là lý do rửa ống tủy được xem là bước then chốt trong quy trình điều trị tủy răng.

Không một dung dịch nào làm đủ mọi việc. Bài tổng quan trên Endodontic Practice nhận định NaOCl là chuẩn tham chiếu nhưng không loại bỏ hoàn toàn vi khuẩn nên thường phối hợp với dung dịch khác tùy tình huống lâm sàng.

NaOCl, dung dịch rửa chính

Natri hypoclorit (NaOCl) là dung dịch được dùng phổ biến nhất. Theo Endodontic Practice, các nồng độ thường dùng nằm trong khoảng 0,5% đến 5,25%. Nồng độ thấp vẫn có tác dụng kháng khuẩn, nhưng nồng độ cao diệt khuẩn nhanh và hòa tan mô mạnh hơn, đồng thời độc tính với mô cũng cao hơn. Khi dùng nồng độ thấp, có thể bù bằng thể tích lớn hơn và thay dung dịch thường xuyên.

Hòa tan mô hữu cơ, tác dụng mạnh hơn trên mô hoại tử so với mô sống.
Phổ kháng khuẩn rộng, bao gồm cả vi khuẩn khó diệt như E. faecalis.
Bôi trơn, giúp trâm cắt hiệu quả hơn.
Không loại được lớp mùn ngà, vì vậy cần phối hợp EDTA.

Nhược điểm cần biết: độc tính nếu đẩy vào mô quanh chóp, mùi vị khó chịu, tẩy màu quần áo và ăn mòn kim loại. Đọc kỹ bài tai biến đẩy NaOCl qua chóp trước khi dùng ở mọi nồng độ.

Chọn nồng độ nào do bác sĩ quyết định theo phác đồ. Hướng dẫn ESE nêu NaOCl trong khoảng 1% đến 5,25%. Tại cửa hàng có CanalPro NaOCl 3% và 6%, Chloraxid 2% và Chloraxid 5,25%. Cách bảo quản, hạn dùng và cách pha theo tờ hướng dẫn của hãng.

Chlorhexidine dùng khi nào

Chlorhexidine (CHX) là chất sát khuẩn có độc tính thấp hơn NaOCl và không có mùi vị khó chịu theo Endodontic Practice. CHX không hòa tan mô như NaOCl, nên thường dùng như dung dịch bổ sung hoặc thay thế trong những tình huống bác sĩ thấy cần, ví dụ khi muốn tránh NaOCl.

Nồng độ thường gặp trên thị trường là 2%, như CanalPro CHX 2% và Gluco-Chex 2%.
Không trộn trực tiếp với NaOCl.
Dùng đúng chỉ định và thời gian theo hướng dẫn của hãng.

Cần dung dịch bơm rửa chính hãng?
Xem dung dịch bơm rửa ống tủy và kim bơm rửa nội nha, hoặc gọi 0584 880 312 để được tư vấn.

EDTA và axit citric

Khi trâm cắt ngà, lớp mùn ngà (smear layer) hình thành và phủ miệng ống ngà. EDTA là chất tạo phức canxi giúp loại lớp mùn này, cho phép dung dịch rửa thâm nhập sâu hơn. Theo Endodontic Practice, luân phiên NaOCl với EDTA tăng hiệu quả kháng khuẩn, và không phác đồ nào làm sạch hoàn toàn 1/3 chóp.

Axit citric là lựa chọn khác, có khả năng loại lớp mùn ngà tương tự EDTA và được mô tả là ít độc tính hơn. Bạn có thể tham khảo CanalPro EDTA 17%, Endo-Solution EDTA 17% và Citric Acid 40% Cerkamed. Thời gian tiếp xúc nên theo hướng dẫn của hãng, vì để quá lâu có thể ảnh hưởng đến ngà răng.

Trình tự thường dùng và điều không nên trộn

Dung dịch	Vai trò chính	Lưu ý
NaOCl	Diệt khuẩn, hòa tan mô, bôi trơn	Độc tính với mô quanh chóp, ăn mòn kim loại
EDTA	Loại lớp mùn ngà	Dùng sau tạo hình, theo thời gian của hãng
Chlorhexidine	Sát khuẩn, độc tính thấp	Không hòa tan mô, không trộn với NaOCl
Axit citric	Loại lớp mùn ngà	Thay thế EDTA tùy phác đồ

Hướng dẫn thực hành ESE cho phép cân nhắc trình tự NaOCl, tiếp theo EDTA, rồi NaOCl lần nữa. Khi dùng CHX sau NaOCl, hãy rửa trung gian theo hướng dẫn, vì Endodontic Practice ghi nhận trộn hai chất này tạo kết tủa màu nâu cam khó loại bỏ. Đừng pha trộn tùy ý nhiều dung dịch cùng một ống tiêm.

An toàn khi bơm rửa

Đeo kính bảo hộ cho bác sĩ, phụ tá và bệnh nhân, che người bệnh bằng khăn.
Dùng đê cao su kín khít để dung dịch không vào miệng bệnh nhân.
Dùng kim đầu an toàn có lỗ thoát bên, giữ kim lỏng trong ống tủy, không để kẹt, xem kim rửa đầu kín và đầu hở.
Bơm nhẹ nhàng. Không dùng lực mạnh đẩy dung dịch ra khỏi ống tiêm.
Dán nhãn rõ từng ống tiêm để không nhầm dung dịch.

Một tổng quan về tai biến NaOCl cho thấy ngay cả nồng độ 1% với thể tích nhỏ vẫn có thể gây tổn thương đáng kể, nên mọi nồng độ đều cần cẩn trọng. Với kỹ thuật kích hoạt dung dịch, xem bài bơm rửa siêu âm ống tủy. Đặt thuốc giữa các lần hẹn, xem calcium hydroxide.

Chọn dung dịch cho phòng khám

Thống nhất phác đồ rửa với bác sĩ trong nhóm trước khi nhập hàng.
Chọn sản phẩm có ghi rõ nồng độ, hạn dùng và hướng dẫn bảo quản.
Dự trù đủ NaOCl, EDTA và một dung dịch bổ sung nếu phác đồ cần.
Kiểm tra kim rửa tương thích với ống tiêm bạn dùng.

Xem thêm danh mục bơm rửa ống tủy để chọn theo nhu cầu.

Câu hỏi thường gặp

Nên dùng NaOCl nồng độ bao nhiêu để rửa ống tủy?

Nồng độ do bác sĩ quyết định theo phác đồ. Tài liệu ghi nhận khoảng thường dùng từ 0,5% đến 5,25%, và hướng dẫn ESE nêu khoảng 1% đến 5,25%. Nồng độ cao diệt khuẩn nhanh hơn nhưng độc hơn với mô, nên phải kết hợp kỹ thuật bơm an toàn và theo hướng dẫn của hãng.

Có được trộn NaOCl với chlorhexidine không?

Không nên. Trộn hai chất này tạo kết tủa màu nâu cam khó loại bỏ khỏi ống tủy. Nếu phác đồ dùng cả hai, hãy rửa trung gian theo hướng dẫn và dùng ống tiêm riêng, dán nhãn rõ ràng để tránh nhầm lẫn.

EDTA dùng để làm gì trong nội nha?

EDTA giúp loại lớp mùn ngà hình thành khi trâm cắt ngà, nhờ đó dung dịch rửa thâm nhập vào ống ngà tốt hơn. Nó thường dùng sau khi tạo hình, xen giữa các lần rửa NaOCl. Thời gian tiếp xúc nên theo hướng dẫn của hãng.

Chlorhexidine có thay thế được NaOCl không?

CHX có độc tính thấp hơn và không có mùi vị khó chịu, nhưng không hòa tan mô như NaOCl. Vì vậy thường dùng bổ sung hoặc trong tình huống bác sĩ cân nhắc tránh NaOCl. Quyết định dựa trên chỉ định lâm sàng của từng ca.

Cần lưu ý gì khi bơm rửa để an toàn?

Đeo kính bảo hộ, dùng đê cao su kín, dùng kim đầu an toàn có lỗ bên, giữ kim lỏng trong ống tủy và bơm nhẹ nhàng. Tránh đặt kim sát chóp hoặc bơm lực mạnh. Hãy học kỹ bài về tai biến đẩy NaOCl qua chóp trước khi thực hành.

Cần tư vấn chọn đúng sản phẩm cho phòng khám?
Gọi hotline 0584 880 312 để tư vấn viên của Cửa Hàng Nha Khoa hỗ trợ.

Lưu ý chuyên môn: Nội dung chỉ mang tính tham khảo cho nha sĩ và nhân viên phòng khám, không thay thế chỉ định điều trị. Luôn làm theo hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất từng sản phẩm. Người duyệt nội dung: Đăng Khoa. Người biên soạn: Ngọc Thoại.