Chu trình hấp 134 độ và 121 độ, thời gian cho từng dụng cụ

Người biên soạn: Ngọc Thoại · Người duyệt: Đăng Khoa · Cập nhật: 15/10/2026

Tóm tắt nhanh: Nhiệt độ hấp thường gặp là 121 độ C và khoảng 132 đến 135 độ C, nhưng thời gian tiệt trùng phụ thuộc loại tải, bao gói và thiết kế nồi. Không có con số chung cho mọi dụng cụ. Hãy chọn chương trình theo bảng của hãng nồi hấp, và không rút ngắn chu trình để tiết kiệm thời gian.

Hơi nước tiệt trùng nhờ những yếu tố nào

Nhiều người hỏi “hấp dụng cụ bao nhiêu phút” và mong có một con số duy nhất. Thực tế không có, vì tiệt trùng bằng hơi nước phụ thuộc đồng thời vào bốn yếu tố theo CDC là hơi nước, áp suất, nhiệt độ và thời gian. Hơi phải tiếp xúc trực tiếp với mọi bề mặt, kể cả bên trong lòng rỗng, ở nhiệt độ đủ lâu.

Tiêu chuẩn ISO 17665 yêu cầu quy trình hơi nước phải được xây dựng, xác nhận và kiểm soát thường quy, nghĩa là thông số của mỗi chu trình đã được hãng thử nghiệm với loại tải cụ thể. Vì vậy thời gian bạn thấy trong sổ tay hãng đáng tin hơn con số truyền miệng. Bài này nằm trong quy trình tiệt trùng dụng cụ nha khoa từ A đến Z.

Chu trình 134 độ và 121 độ khác nhau ra sao

Tiêu chí	Chu trình khoảng 134 độ C	Chu trình 121 độ C
Thời gian giữ	Ngắn hơn, tính bằng vài phút theo chương trình của hãng	Dài hơn, theo chương trình của hãng
Tổng thời gian chu trình	Gồm hút chân không, nâng nhiệt, giữ, xả và sấy, khác nhau theo nồi	Tương tự, thường dùng cho tải không chịu được nhiệt cao hơn
Loại tải thường dùng	Dụng cụ kim loại, tay khoan nếu hãng cho phép	Vật dụng nhạy nhiệt mà hãng cho phép hấp
Cần kiểm tra	Dụng cụ có chịu nhiệt cao không	Thời gian dài có làm hỏng vật liệu không

Hai mức nhiệt này là hai cách phối hợp nhiệt độ và thời gian để đạt cùng kết quả vô khuẩn. Nhiệt cao hơn thì rút ngắn thời gian giữ, nhiệt thấp hơn thì cần giữ lâu hơn. Cụ thể bao nhiêu phút là thông số của từng nồi và từng chương trình, nên bạn phải tra sổ tay, không nên đoán.

Chọn chương trình theo từng loại dụng cụ

Thay vì nhớ thời gian, hãy nhớ cách chọn chương trình theo loại tải. Mỗi hãng đặt tên chương trình khác nhau, nhưng logic chung giống nhau.

Loại tải	Ví dụ	Điều cần xác nhận với hãng
Đặc, để trần	Mũi khoan, gương, thám trâm	Chương trình dành cho dụng cụ không bao gói
Đặc, có bao gói	Bộ khám trong túi hấp	Chương trình cho tải bao gói, có sấy đủ
Rỗng	Tay khoan, kéo, kẹp có khớp	Chương trình có chân không phù hợp tải rỗng
Xốp	Gạc, vải trải, hộp có vải	Chương trình cho tải xốp, thời gian sấy
Nhạy nhiệt	Một số chi tiết nhựa hoặc cao su	Nhiệt độ tối đa mà nhà sản xuất dụng cụ cho phép

Loại tải rỗng, đặc và xốp liên quan trực tiếp tới việc bạn dùng nồi nào, xem nồi hấp class B, N và S. Trước khi hấp, nhớ xem hướng dẫn của hãng dụng cụ về nhiệt độ tối đa và cách làm sạch. Với tay khoan, thao tác trước hấp nằm trong tra dầu tay khoan sau mỗi ca.

Cần nồi có đủ chương trình cho phòng khám?
Xem nồi hấp tiệt trùng hoặc gọi 0584 880 312 để được tư vấn chương trình phù hợp loại dụng cụ.

Con số tham khảo từ CDC

Để bạn hình dung, hướng dẫn của CDC về hơi nước nêu các mức tối thiểu cho đồ bao gói. Đó là 30 phút ở 121 độ C trong nồi gravity displacement, hoặc 4 phút ở 132 độ C trong nồi có tiền chân không. Chu trình xung áp (flush-pressure pulsing) dùng 132 đến 135 độ C trong 3 đến 4 phút cho tải xốp và dụng cụ.

Đây là mức tối thiểu tham khảo cho loại nồi và tải được mô tả, không phải lệnh cài đặt.
Nồi hiện đại có chương trình do hãng thiết kế và kiểm chứng, có thể cộng thêm giai đoạn chân không và sấy.
Khi con số của hãng khác tài liệu chung, lấy hướng dẫn sử dụng của hãng cho đúng nồi đang dùng.

CDC cũng nêu hơi nước lý tưởng là hơi bão hòa khô, nên chất lượng hơi và nước cấp ảnh hưởng đến kết quả. Xem nước cất cho nồi hấp tiệt trùng.

Chu trình prion, nói đúng và nói rõ

Từ khóa “chu trình hấp prion” thường gây hiểu nhầm. Prion rất bền, và tài liệu của Tổ chức Y tế Thế giới về bệnh não xốp truyền nhiễm cho biết một số khả năng lây nhiễm có thể còn lại sau hấp thông thường ở 121 độ C trong 15 phút. WHO nêu các phương án như hấp 134 độ C trong 18 phút, hoặc kết hợp ngâm hóa chất rồi hấp, và ghi chú rằng ngay cả khi đó với vật liệu bẩn nặng nhất thì khả năng lây nhiễm chỉ được loại bỏ phần lớn chứ chưa hoàn toàn.

Với phòng khám nha, điều này có nghĩa là không nên tự suy diễn. Nếu có bệnh nhân nghi ngờ hoặc được chẩn đoán bệnh do prion, hãy liên hệ cơ quan y tế hoặc đơn vị kiểm soát nhiễm khuẩn để có hướng dẫn xử lý dụng cụ riêng, thay vì tự chọn một “chương trình prion” trên nồi. Một số nồi có chương trình ghi 134 độ C kéo dài, hãy hỏi hãng chương trình đó đã được kiểm chứng cho mục đích gì.

Những sai lầm về thời gian hấp

Ngắt chu trình giữa chừng để lấy dụng cụ cho kịp ca.
Chọn chương trình cho tải đặc nhưng lại hấp tay khoan hoặc túi.
Xếp quá đầy, khiến hơi nước không tới đều, dù thời gian ghi đủ.
Hấp gói còn ẩm hoặc dụng cụ chưa khô, vì cần xem cả giai đoạn sấy.
Không kiểm tra chỉ thị sau mẻ vì nghĩ “thời gian đủ rồi”.

Thời gian đủ chỉ là một điều kiện. Chỉ thị hoá học, cơ học và sinh học mới cho bạn biết mẻ có đạt hay không, xem đọc kết quả chỉ thị hoá học và chỉ thị sinh học kiểm tra tiệt trùng.

Cách đọc bảng chu trình của hãng

Tìm tên chương trình và loại tải được phép.
Ghi nhiệt độ giữ, thời gian giữ và thời gian sấy.
Xem giới hạn khối lượng hoặc số túi mỗi khay.
Xem yêu cầu bao gói và nước cấp.
Dán bảng tóm tắt cạnh nồi để cả nhóm dùng chung.

Với phòng khám đang chọn nồi, hãy hỏi nhà cung cấp danh sách chương trình, ví dụ ở nồi hấp Hatmed Class B hoặc Esco 23L Class B, và đối chiếu với tài liệu hãng. Nếu nồi báo lỗi trong lúc chạy, xem checklist nồi hấp báo lỗi không đạt áp suất.

Câu hỏi thường gặp

Hấp dụng cụ bao nhiêu phút là đủ?

Không có con số chung. Thời gian phụ thuộc nhiệt độ, loại tải, bao gói và thiết kế nồi. Hãy chọn chương trình trong sổ tay hãng cho đúng loại dụng cụ và để chu trình chạy trọn vẹn, kể cả giai đoạn sấy.

Hấp 134 độ có tốt hơn 121 độ không?

Hai mức nhiệt là hai cách phối hợp với thời gian khác nhau. Nhiệt cao rút ngắn thời gian giữ nhưng dụng cụ phải chịu được nhiệt đó. Việc chọn mức nào nên dựa trên hướng dẫn của hãng nồi và hãng dụng cụ.

Có cần chạy chu trình prion cho dụng cụ nha khoa không?

Không cần cho thường quy. Với bệnh nhân nghi ngờ hoặc xác định bệnh do prion, WHO có hướng dẫn riêng và cần liên hệ cơ quan y tế hoặc bộ phận kiểm soát nhiễm khuẩn, không nên tự chọn một chương trình trên nồi.

Rút ngắn chu trình để kịp ca có sao không?

Có rủi ro. Chu trình bị ngắt hoặc rút ngắn có thể không đạt điều kiện tiệt trùng, và dụng cụ chưa sấy khô sẽ dễ nhiễm lại. Nên chuẩn bị đủ bộ dụng cụ luân phiên thay vì rút ngắn chu trình.

Nồi báo xong chu trình là dụng cụ đã vô khuẩn chưa?

Chưa đủ để kết luận. Cần kiểm tra thông số cơ học của mẻ, chỉ thị hoá học trong mỗi gói và thử bào tử định kỳ. Nếu chỉ thị không đạt, không dùng dụng cụ đó và hấp lại sau khi tìm nguyên nhân.

Cần tư vấn chọn đúng sản phẩm cho phòng khám?
Gọi hotline 0584 880 312 để tư vấn viên của Cửa Hàng Nha Khoa hỗ trợ.

Lưu ý chuyên môn: Nội dung chỉ mang tính tham khảo cho nha sĩ và nhân viên phòng khám, không thay thế chỉ định điều trị. Luôn làm theo hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất từng sản phẩm. Người duyệt nội dung: Đăng Khoa. Người biên soạn: Ngọc Thoại.